English  29 May 2017

 ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐ
 ՕՐԻՆԱԳԾԵՐ
 ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ 2008
 ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹ-ՅՈՒՆՆԵՐ
 ԳՐԱՆՑՎԵԼ ԿԱՅՔԻ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՆ
 ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ ԵՎ ԳՐՔՈՒՅԿՆԵՐ
 ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ 2007
 ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
 ՖՈՏՈԱՐԽԻՎ
 ՆՅՈՒԹԵՐ
 ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ԾՐԱԳԻՐ
 ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ԿԱՆՈՆԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ
 ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՂԵԿԱՎԱՐ ԿԱԶՄԸ
 ԿԱՅՔԻ ՔԱՐՏԵԶ
 ԿԱՊԸ ՄԵԶ ՀԵՏ


www.Havatarmutyun.org


www.WelcomeArmenia.com

www.armenia.li
 

ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ ԵՎ ԳՐՔՈՒՅԿՆԵՐ
  ՍԱՀՄԱՆԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ
  ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՆԵՐ - ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ՀԵՏԵՎԱՆՔՆԵՐ
  ԱՐՏԱԳԱՂԹ
  ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆ. ԺՈՂՈՎՐԴԱԳՐԱԿԱՆ ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐՆԵՐ

ՀԱՅԱՍՏԱՆ. ԺՈՂՈՎՐԴԱԳՐԱԿԱՆ ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐՆԵՐ



Սույն վերլուծությունը զեկուցվել է Հայաստանի արտաքին քաղաքականության հետազոտման խմբի (ՀԱՔՀԽ) կողմից 2006 թվականի հունվարի 15-ին Համաշխարհային բանկի կենտրոնական գրասենյակում, ք. Վաշինգտոն, կազմակերպած «Հայաստան. Հասարակական հատվածի կառավարում և տնտեսական արդյունավետություն » 4-րդ միջազգային կոնֆերանսին և տպագրված է «21-րդ ԴԱՐ» հանդեսում` «21-րդ ԴԱՐ», թիվ 1(11), էջ 82- 98, 2006թ.:


Հոդվածի նպատակն է ուշադրության առարկա դարձնել Հայաստանի ժողովրդագրության մտահոգիչ միտումները, ինչը առավել ցայտուն է երևում այլ երկրների հետ համեմատելիս: Անդրադարձ կկատարվի երեք փոխկապակցված խնդիրների.
1. Մարդկության թվաքանակի աճի դինամիկան մինչ օրս և կանխատեսումներ ապագայի համար.
2. Աճի անհամաչափությունն ու ժողովրդագրական կառուցվածքի փոփոխություններն ըստ մայրցամաքների և երկրների.
3. Ժողովրդագրական փոփոխությունների ազդեցությունը տարբեր երկրների և հատկապես Հայաստանի վրա:


1. ԵՐԿՐԱԳՆԴԻ ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ ԱՃԸ ՄԻՆՉ ՕՐՍ


Թե քանի տարի առաջ է էվոլյուցիայի շնորհիվ առաջացել մարդը, վերջնական ճշտված չէ: Այդ թիվն առ այսօր միտում ուներ անընդհատ աճելու: Համենայնդեպս ընդունված է, որ մոտ 1 մլն տարի առաջ երկրագնդի վրա ապրում էր մոտ 100 հազար մարդ:
Նշենք ևս մեկ թիվ. մարդկության պատմության ընթացքում երկրագնդի վրա ապրած մարդկանց ընդհանուր թիվը կազմում է մոտ 100 միլիարդ մարդ: Այս պահին երկրագնդի բնակչությունը 6,4 միլիարդ է, ինչը կազմում է մինչ այժմ երկրագնդի վրա ապրած մարդկանց 6,5%-ը: Եթե ընդունենք, որ երկրագնդի ռեսուրսների սպառումը մեկ մարդու կողմից եղել է բոլոր ժամանակահատվածներում հավասար և 100 մլրդ մարդը հավասարապես են բաշխված եղել մարդկության գոյության ընդամենը 10000 տարվա ընթացքում, ապա ստացվում է, որ ներկա ժամանակահատվածում մարդկությունը տարեկան սպառում է երկրագնդի նույնքան ռեսուրս, որքան նախորդ ժամանակահատվածում սպառել է 650 տարվա ընթացքում:
Աղյուսակ 1-ում ներկայացված են մարդկության աճի տեմպերը մինչ օրս և որոշ կանխատեսումներ ապագայի համար: Մեր թվարկության սկզբին երկրագնդի բնակչությունը, տարբեր գնահատականներով, կազմում էր 100-400 մլն մարդ, աղյուսակում ընտրված է 300 մլն թիվը: 1 մլրդ սահմանագծին հասնելու համար պահանջվեց 1800 տարի, ինչը նշանակում է, որ բնակչության տարեկան աճը 10 հազար հոգու հաշվարկով կազմել է 6 մարդ:


Աղյուսակ 1` ԵՐԿՐԱԳՆԴԻ ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ ԱՃԸ
ԴԱՐ
ՏԱՐԵԹԻՎ
ԵՐԿՐԱԳՆԴԻ ԲՆԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆ
(x 10 ^9)
ՔԱՆԻ ՏԱՐՈՒՄ Է ԱՎԵԼԱՑԵԼ
ՄԻՋԻՆ
ՏԱՐԵԿԱՆ ԱՃ
(x 10 ^6)
ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ ՏԱՐԵԿԱՆ ԱՃ /
1000 ՀՈԳԻ
I-XIX 1 0.3 ~100000 0.0003 0.001
1804 1 1804 0.4 0.6
XX 1927 2 123 8 5
1960 3 33 30 12
1974 4 14 71 20
1987 5 13 77 17
1999 6 12 83 15
XXI 2002 6.23 3 77 13
2025 7.9 22 76 11
2050 9.1 25 48 6
XXI - XXX 2001-3000 6144 1000 6138 2


Աճի տեմպերի տեսանկյունից աննախադեպ էր XX դարը: XX դարում երկրագնդի բնակչությունն ավելի քան եռապատկվեց` անցնելով 6 մլրդ-ի սահմանագիծը: XX դարում արձանագրվել է բնակչության տարեկան աճի աննախադեպ բարձր թիվ, որը դժվար թե կրկնվի ապագայում. 60-70-ական թվականներին այդ թիվը կազմում էր 20 հոգի յուրաքանչյուր 1000 մարդու համար: XX դարում արձանագրվել է նաև երկրագնդի բնակչության միջին տարեկան առավելագույն աճ` մոտ 80 մլն մարդ: Ուշադրության արժանի է այն համգամանքը, որ գոյություն ունեցող 192 պետություններից 67-ի բնակչությունը կազմում է 80 մլն (աղյուսակ 2):


Աղյուսակ 2` 192 ԵՐԿՐՆԵՐԻՑ 67-Ը, ՈՐՈՆՑ ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ ԳՈՒՄԱՐԸ ԿԱԶՄՈՒՄ Է ՄՈՏ 80 ՄԻԼԻՈՆ
Սինգապուր (4,4 x 10 6), Ուրուգվայ, Լիբանան, Լիբերիա, Ալբանիա, Հայաստան, Կոնգո, Պանամա, Մավրիտանիա, Մոնղոլիա, Ջամայկա, Օման, Արաբական Միավորված Էմիրություններ, Լատվիա, Լեսոտո, Բութան, Մակեդոնիա, Սլովենիա, Քուվեյթ, Նամիբիա, Բոթսվանա, Էստոնիա, Զամբիա, Տրինիդադ և Տոբագո, աբոն, վինեա-Բիսաու, Մավրիկի, Սվազիլենդ, այանա, Ֆիջի, Կիպրոս, Կոմորներ, Ջիբութի, Բահրեյն, Կատար, Էկվատորիալ վինեա, Սողոմոնյան Կղզիներ, Լյուքսեմբուրգ, Կաբո Վերդե, Սուրինամ, Մալտա, Բրունեյ, Բահամներ, Մալդիվներ, Բարբադոս, Բելիզ, Վանուատու, Սամոա, Սենտ Լյուսիա, Իսլանդիա, Սաո Թոմ և Պրինսիպ, Միկրոնեզիա, Սենտ Վինսենտ և րենադիներ, Տոնգա, րենադա, Կիրիբատի, Անդորրա, Սեյշելներ, Դոմինիկա, Անտիգուա և Բարբուդա, Մարշալյան կղզիներ, Մոնակո, Լիխտենշտեյն, Սան Մարինո, Պալաու, Նաուրու, Տուվալու (11 600):



2. ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ ԱՃԻ ԿԱՆԽԱՏԵՍՈՒՄՆԵՐ ԱՊԱԳԱՅԻ ՀԱՄԱՐ


Ապագայի համար հիմնական կանխատեսումը բնակչության աճի թվի անկումն է, որը երևում է XX դարի վերջին և հաշվի է առնվում մասնագետների կողմից ապագայի համար կանխատեսումներ կատարելիս (տես աղյուսակ 1): Ըստ ՄԱԿ-ի տվյալների 2000-2025 թթ. բնակչության տարեկան աճը լինելու է 11 մարդ 1000 հոգու համար, իսկ 2025-2050թթ. 6 մարդ 1000 հոգու համար:
նահատելու համար, թե որքանո՞վ է շարունակվելու աճի անկումը, ընդունենք, որ III հազարամյակի ընթացքում երկրագնդի բնակչությունը կրկնապատկվելու է յուրաքանչյուր 100 տարի: Այդ դեպքում բնակչության տարեկան աճը 1000 հոգու համար կլինի 2 մարդ, ինչը 10 անգամ պակաս է, քան XX դարի 60-ական թվականներին: Այդպիսի պայմաններում երկրագնդի բնակչությունը 3000 թվականին կկազմի 6 տրիլիոն մարդ: Պատկերացնելու համար այդ թիվը արձանագրենք, որ այն հավասար է այսօրվա 5000 Չինաստանի բնակչությանը: Այդ պարագայում 1 հոգուն կհասնի երկրագնդի մակերեսի 20 ք.մ. տարածք: Համեմատության համար հիշատակենք, որ այսօր 1 հոգուն հասնում է մոտ 23000 ք.մ.:
Այսօր մասնագետների մեծամասնությունը հակված է գնահատելու, որ երկրագնդի բնակչությունը հասնելով 12-15 մլրդ-ի, այլևս չի աճելու:



3. ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ ԱՃԻ ԱՆՀԱՄԱՉԱՓՈՒԹՅՈՒՆԸ ԸՍՏ ՄԱՅՐՑԱՄԱՔՆԵՐԻ ԵՎ ԵՐԿՐՆԵՐԻ


Բնակչության աճի տեմպերի նվազումը հանդիսանալով ընդհանուր միտում համաչափ չի արտահայտվում երկրագնդի տարբեր հատվածներում:
Այսպես. 1804 թ. Չինաստանի և Հնդկաստանի բնակչությունը կազմում էր երկրագնդի 1 մլրդ բնակչության կեսը (աղյուսակ 2): Անցած ժամանակահատվածում Չինաստանի բնակչությունը ավելացել է 1 մլրդ-ով, իսկ Հնդկաստանինը` 870 մլն-ով: Մյուս կողմից այդ երկրների բնակչության տեսակարար կշիռը անկում է ապրում, ինչը հետևանք է այլ երկրների բնակչության ավելի արագ աճի: Օրինակ. 1804թ. ԱՄՆ բնակչությունը 6 մլն էր, իսկ այսօր մոտ 300 մլն է, այսինքն բնակչությունը աճել է 50 անգամ:


Աղյուսակ 3` ԵՐԵՔ ԵՐԿՐՆԵՐԻ ԲՆԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆԸ (x10 9) ԵՎ ՆՐԱՆՑ ՏՈԿՈՍԱՅԻՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՐԿՐԱԳՆԴԻ ԲՆԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆԻՑ
ԵՐԿԻՐ
1804թ.
2004թ.
2050թ.
ՉԻՆԱՍՏԱՆ 0,3 (30%) 1,30 (20%) 1,4 (15%)
ՀՆԴԿԱՍՏԱՆ 0,2 (20%) 1,07 (17%) 1,6 (18%)
ԱՄՆ 0,006 (0,6%) 0,29 (4,6%) 0,42(4,6%)


Եթե 1950 թ. Եվրոպայի բնակչությունը կազմում էր երկրագնդի բնակչության 21,4%-ը, իսկ Աֆրիկայինը` 8,9%-ը, ապա 2000թ. Եվրոպայի բնակչությունը 12%-ն է, իսկ Աֆրիկայինը` 13%-ը: 50 տարի առաջ Աֆրիկայում բնակվում էր 227 մլն մարդ, 2000թ. 805 մլն, իսկ 2050թ. կլինի 1.845մլն, այսինքն 100 տարում Աֆրիկայի բնակչությունն աճելու է 8 անգամ (աղյուսակ 4, 5):
Վառ օրինակ է Քենիան. 1955թ. բնակչությունը կազմում էր 6 մլն, իսկ այսօր` 34 մլն` 50 տարում բնակչությունն աճել է 5,7 անգամ (եթե նույն ժամանակահատվածում Հայաստանի բնակչությունն աճեր նույն տեմպերով, ապա այսօր Հայաստանում կբնակվեր 10 մլն մարդ):
Աղյուսակ 4-ից երևում է, որ 2000-2050թթ. մարդկության թիվն աճելու է 1,5 անգամ, միևնույն ժամանակ Աֆրիկայի բնակչությունը 2,3 անգամ, իսկ Եվրոպայինը նվազելու է 12 %-ով: Համապատասխանաբար 2050թ. մարդկության 59%-ը բնակվելու է Ասիայում, 20%-ը Աֆրիկայում և 7%-ը Եվրոպայում (աղյուսակ 5):


Աղյուսակ 4` ՄԱՅՐՑԱՄԱՔՆԵՐԻ ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ ԱՃ
ՄԱՅՐՑԱՄԱՔ
1950թ.
ԲՆԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆ
x 10 ^6
2000թ.

2050թ.
ԲՆԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆ
x 10 ^6
ԱՃ
ԲՆԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆ
x 10 ^6
ԱՃ
ԱՍԻԱ 1437 3688 157% 5368 46%
ԱՖՐԻԿԱ 227 803 254% 1845 130%
ԵՎՐՈՊԱ 546 730 34% 642 - 12%
ՀԱՐԱՎԱՅԻՆ ԱՄԵՐԻԿԱ 111 348 214% 480 38%
ՀՅՈՒՍԻՍԱՅԻՆ ԱՄԵՐԻԿԱ 221 487 120% 722 48%
ԱՎՍՏՐԱԼԻԱ և ՕՎԿԻԱՆԻԱ 12 31 158% 45 45%
ԵՐԿՐԱԳՈՒՆԴ 2555 6085 138% 9104 50%



Աղյուսակ 5` ԵՐԿՐԱԳՆԴԻ ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ ՏՈԿՈՍԱՅԻՆ ԲԱՇԽՈՒՄԸ ԸՍՏ ՄԱՅՐՑԱՄԱՔՆԵՐԻ
ՄԱՅՐՑԱՄԱՔ
1950թ.
2000թ.
2050թ.
ԱՍԻԱ 56.2 60.6 58,9
ԱՖՐԻԿԱ 8,9 13,2 20.3
ԵՎՐՈՊԱ 21.4 12.0 7,0
ՀԱՐԱՎԱՅԻՆ ԱՄԵՐԻԿԱ 4,3 5,7 5.3
ՀՅՈՒՍԻՍԱՅԻՆ ԱՄԵՐԻԿԱ 8.6 8.0 7.9
ԱՎՍՏՐԱԼԻԱ և ՕՎԿԻԱՆԻԱ 4,7 0.5 0.5


Բնակչության աճի անհամաչափությունը բնորոշ է նաև առանձին երկրների: Մի քանի օրինակ.
- Եթե 2000թ. Եվրամիության բոլոր երկրների բնակչությունը 1 տարում աճել է 343 հազար մարդով, ապա Հնդկաստանը նույնքան աճ է արձանագրել ընդամենը 6 օրում:
- 50 տարի առաջ Իսպանիայի բնակչությունը 3 անգամ ավելի էր, քան Մարոկկոինը, իսկ 50 տարի հետո լինելու է 1,5 անգամ պակաս:
- 50 տարի առաջ Ճապոնիայի բնակչությունը 4 անգամ ավելի էր, քան Ֆիլիպիններինը, իսկ 50 տարի հետո լինելու է 1,5 անգամ պակաս:
- 50 տարի առաջ Ռուսաստանի բնակչությունը (առանց ԽՍՀՄ հանրապետությունների) 3 անգամ ավելի էր, քան Պակիստանինը, այսօր այդ երկրների բնակչությունը հավասար է, իսկ 50 տարի հետո Ռուսաստանի բնակչությունը կլինի 2,5 անգամ պակաս, քան Պակիստանինը:
Աղյուսակ 6-ում ներկայացված են որոշ երկներ, որոնց բնակչության աճը ավելի է, քան երկրագնդի բնակչության միջին աճը: Այդ երկրները ներկայացնում են տարբեր մայրցամաքներ, տարբեր մշակույթ: Հատկանշական է, որ այդ երկրները, չնչին բացառություններով (Պապուա Նոր վինեա), ժողովրդավարական չեն:
Ուշադրության արժանի է այն հանգամանքը, որ, չնայած երկրագնդի ՁԻԱՀ-ով տառապող բնակչության 70%-ը կենտրոնացված է Աֆրիկայում, դա չի նվազեցնում Աֆրիկյան երկրների բնակչության արագ աճը:


Աղյուսակ 6` ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ ԱՐԱԳ ԱՃԻ ԵՐԿՐՆԵՐ
ՄԱՅՐՑԱՄԱՔ ԵՐԿԻՐ ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ ԹԻՎ (x10^6 ) ՔԱՆԻ ԱՆԳԱՄ Է ԱՎԵԼԱՆՈՒՄ
2000թ. 2050թ.
ԱՖՐԻԿԱ ՈՒԳԱՆԴԱ 23,3 132,7 5,7
ՄԱԴԱԳԱՍԿԱՐ 15.5 65.5 4.2
ԳՎԻՆԵԱ 7,5 28,7 3,8
ԲՈՒՌՈՒՆԴԻ 6.1 22.9 3,8
ԿՈՆԳՈ 52,0 183,2 3.5
ՆԻԳԵՐԻԱ 123.3 356.5 2.9
ԱՍԻԱ ՅԵՍԵՆ 17,5 71,1 4.1
ՕՄԱՆ 2.5 8,3 3.3
ԱՖՂԱՆՍՏԱՆ 25,9 81,9 3.2
ՏԱՋԻԿԻՍՏԱՆ 6.4 16,6 2.6
ՊԱԿԻՍՏԱՆ 141,6 295,0 2.1
ՆԵՊԱԼ 24.7 53,3 2.2
ԼԱՈՍ 5,5 13,2 2.3
ԿԱՄԲՈՋԻԱ 12.2 25,1 2.1
ՄԱԼԱԶԻԱ 21,8 43,1 2.0
ՖԻԼԻՊԻՆՆԵՐ 81.2 147,6 1.8
ԱՄԵՐԻԿԱ ՊԱՐԱԳՎԱՅ 5,6 14,6 2.6
ՆԻԿԱՐԱԳՈՒԱ 4.8 9,4 2.0
ԳՎԱՏԵՄԱԼԱ 12,6 22,8 1.8
ԱՎՍՏՐԱԼԻԱ և ՕՎԿԻԱՆԻԱ ՊԱՊՈՒԱՆՈՐ ԳՎԻՆԵԱ 4.9 10.7 2,2


Ժողովրդավարական երկրներին էլ է բնորոշ բնակչության աճի անհամաչափությունը (աղյուսակ 7): Ժողովրդավարական երկրների շարքում աճի ամենաբարձ տեմպերն արձանագրում են ԱՄՆ-ն, Իսրայելը և Իռլանդիան, իսկ ամենացածրը (բացասական աճ) Ճապոնիան, Իտալիան և Իսպանիան (հնարավոր պատճառներին կանդրադառնանք ստորև):
ամբողջությամբ     

 



Դուք համաձա՞յն եք, որ Ազգային Ժողովը ընդունի ԱԺԿ ներկայացրած Ընտրական Օրենսգրքի նախագիծը:

Այո
Ոչ
Դժվարանում եմ պատասխանել



Մասնակցողների թիվը` 1377



 
Copyright ©, National Democratic Party
WEB MAIL
      Հաճախումների
քանակը` 485035 / 453735